In België bestaat in de feiten een wetenschappelijk spreekverbod over de relatie tussen criminaliteit en etniciteit. Exacte gegevens over de omvang van de criminaliteit gepleegd door allochtone daders zijn niet voorhanden. Ook criminele statistieken maken geen melding van de bevolkingsgroep waartoe daders behoren. Voor schattingen zijn we aangewezen op summier wetenschappelijk onderzoek.

Het Vlaams Belang heeft zich altijd verzet tegen taboes in verband met de aanwezigheid van allochtonen in dit land en de maatschappelijke impact ervan. Niettemin wordt het spreken over dit verband nog steeds als politiek incorrect voorgesteld. Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze studie tot stand kwam in opdracht van het Vlaams Belang.

Het boek omvat twee delen. In het eerste deel wordt het wetenschappelijk naslagwerk voorgesteld, met als doel een bijdrage te leveren aan het opheffen van het taboe en een breed maatschappelijk debat over het onderwerp te openen. In het tweede deel maakt Gerolf Annemans de politieke balans op aan de hand van fundamentele beschouwingen en specifieke maatregelen inzake vreemdelingencriminaliteit.

Auteurs zijn Gerolf Annemans, fractieleider van het Vlaams Belang in de Kamer van Volksvertegenwoordigers, en Marjan Bodein, criminologe en sinds 2004 als wetenschappelijk medewerkster verbonden aan de Studiedienst van het Vlaams Belang.

BOEKVOORSTELLING UITGEVERIJ EGMONT - "HET DWAZE TABOE" van GEROLF ANNEMANS EN MARJAN BODEIN - 25 augustus 2005

Uniek

Het boek is gebaseerd op een onderzoek dat werd opgezet binnen de studiedienst van het Vlaams Belang. Het betreft een meta-analyse van wetenschappelijke studies (binnen- en buitenland) inzake de band tussen criminaliteit en etniciteit. De verscheidene studies worden naast elkaar geplaatst en vergeleken. Voor zover de auteurs weten is dit de eerste keer dat iets dergelijks in België en of Vlaanderen is gebeurd. In die zin gaat het om een uniek initiatief.

Opzet van een meta-analyse

Om beleid te ontwikkelen op basis van voldoende gegevens moeten de bestaande wetenschappelijke studies (waarop het huidige beleid idealiter zou moeten gevestigd zijn) grondig vergeleken worden en hun invalshoek moet afgewogen worden tegen de invalshoeken en bevindingen van buitenlandse studies. Daaruit moeten conclusies getrokken worden over de geldigheid en de bruikbaarheid van de bestaande studies.

Doel

De bedoeling van de analyse en van de eruit voortgevloeide uitgave is het maatschappelijk, politiek en zelfs wetenschappelijk debat inzake het verband tussen criminaliteit en etniciteit op gang te brengen, te stofferen en er meteen voor te zorgen dat het zou gevoerd worden op basis van feiten, kennis en de echte gegevens van het dossier.

Taboe doorbreken

Dit debat op een open en onbevangen manier voeren betekent het politieke taboe dat er op rust doorbreken, vandaar de titel van het boek. Door dit onderzoek wil het Vlaams Belang een bijdrage leveren om het wetenschappelijk en beleidsgericht debat te stofferen zodat het vooral ook aan de linkerzijde zou loskomen van oppervlakkigheid en anekdotiek.

Discriminatie en racisme

Uit de meta-analyse is immers gebleken dat wellicht door de invloed van de "politieke correctheid" in Vlaanderen (België) nagenoeg uitsluitend naar discriminatie en/ of racisme wordt gerefereerd als het er om gaat het fenomeen te verklaren. Nederlandse en andere buitenlandse studies gaan echter in op factoren als culturele achtergrond en persoonlijke verantwoordelijkheid van de daders, hetgeen niet alleen een beter beeld maar ipso facto een beter beleid genereert.

Gegevensverzameling

Het politieke en wetenschappelijke taboe rond een open debat hierover is dus volgens de auteurs nadelig voor de resultaten op het terrein. Een beter beleid inzake de criminaliteit van vreemdelingen moet dus gebaseerd zijn op een open geest, studies en gegevensverzameling zonder taboes en uiteraard op een politieke visie zoals Gerolf Annemans die in het tweede deel van het boek uiteenzet.

Onderzoeksdoelstelling en -methodologie

Met dit onderzoek gingen we na of er een verband bestaat tussen criminaliteit en etniciteit en welke verklaringsmodellen hiervoor werden aangewend. We hebben dit gedaan op basis van cijfergegevens en een meta-analyse van nationale en internationale studies. We stelden vast dat een globaal beeld van wetenschappelijke studies over dit thema ontbrak. Met de resultaten hopen we een bijdrage te leveren aan het opheffen van het taboe omtrent dit verband.

In de meta-analyse werden de resultaten van 7 buitenlandse en 7 nationale studies verwerkt. Zo kregen we een overzicht van het onderzoeksdomein. Bij de meta-analyse van Belgische studies werd gestreefd naar volledigheid, bij de internationale meta-analyse was dit niet mogelijk. De cijfergegevens over allochtoon daderschap worden als aanvulling beschouwd omdat ze te fragmentarisch en onvolledig zijn.

Wat stelden we onder meer vast?

Voor wat de internationale meta-analyse betreft:

- stelden we vast dat het gegeven dat bepaalde groepen allochtonen meer vertegenwoordigd zijn in de criminaliteit een internationaal verschijnsel is.

- Voor de verklaring ervan wordt vooral aan structurele en aan culturele factoren belang gehecht. In de Europese onderzoekscontext en vooral Nederland die de koploper is wat dit onderzoeksdomein betreft, heeft men ingezien dat discriminatie op zich de hogere criminaliteit bij bepaalde groepen niet kan verklaren.

- Door de verschillende gebruikte onderzoeksmethoden in de meta-analyse waaronder zelfrapportagestudies kan het argument dat het hogere criminaliteitsaandeel enkel te wijten zou zijn aan selectiemechanismen, weerlegd worden.

- Opmerkelijk is ook dat bepaalde allochtone bevolkingsgroepen zelf aangeven meer criminaliteit te plegen.

- Tevens wordt gewezen op het toenemend belang van 'nieuwe etnische groepen'.

- Opvallend is dat uit de meta-analyse blijkt dat er twijfels bestaan over het nut van bepaalde preventie- en interventiemaatregelen.

Voor wat de Belgische meta-analyse betreft:

- de groep jongeren van Marokkaanse afkomst alomtegenwoordig is in de meta-analyse en oververtegenwoordigd in de jeugdcriminaliteit, op de tweede plaats komen de Turkse jongeren.

- Vooral bij de delicten uit de categorie openbare orde en gezag en geweldsdelicten is er sprake van een oververtegenwoordiging.

- Ook hier blijkt dat bepaalde allochtone jongeren zelf hun aandeel in de criminaliteit hoog inschatten. Bovendien geven ze zelf de voorkeur aan een strenger optreden door politie en justitie.

- Aan nieuwe etnische groepen wordt weinig aandacht besteed maar de schaarse beschikbare bevindingen hieromtrent zijn verontrustend. (Oost-Europeanen en Kongolezen)

- In vergelijking met de internationale meta-analyse waar vooral de culturele verklaringsthese belangrijk is, is in België de discriminatiethese prominent aanwezig waarbij ongenuanceerd gesteld wordt dat uitsluitend allerlei discriminatiemechanismen een verklaring kunnen aanreiken voor de oververtegenwoordiging van deze groepen.

- Als gevolg hiervan wordt de individuele verantwoordelijkheid van de delinquent genegeerd en worden onderzoeksaanbevelingen steeds gericht naar andere verantwoordelijken.

De aanbevelingen die uit de studie voortvloeien worden ingedeeld in vier rubrieken 'Etniciteit en cijfergegevens', 'Algemene beleidsaanbevelingen', 'Politionele en justitiële aanpak' & 'Voor verder onderzoek'. Enkele hiervan sommen we hieronder op.

- In de eerste plaats moet allochtonencriminaliteit op een realistische wijze in het maatschappelijk debat een plaats krijgen. Vooral aan culturele en structurele verklaringsfactoren dient belang te worden gehecht. De onevenredige criminaliteit onder bepaalde groepen allochtonen mag niet worden genegeerd maar de beheersing ervan een prioriteit zijn.

- Om een effectief beleid te kunnen uitstippelen, dient men in de eerste plaats gegevens over allochtoon daderschap bij te houden op ieder niveau van het strafrechtelijk systeem. Ook demografische, sociale en economische statistieken van allochtone groepen moeten worden bijgehouden. Niet om te stigmatiseren maar net om kennis op te doen over welk beleid voor deze groepen toegankelijk is en waar het ontbreekt aan aanbod. Niet alleen voor politie, justitie en wetenschappers maar vooral ook voor beleidsmakers is de vraag: 'welke projecten werken en welke niet?', van groot belang.

- Non-discriminatiemaatregelen mogen zich niet louter richten op de autochtone bevolking, aangezien uit het onderzoek blijkt dat er sprake is van etnische hiërarchieën onder allochtonen en criminaliteit niet eenzijdig door middel van discriminatiemechanismen kan worden verklaard.

- Een emancipatorische benadering is noodzakelijk, allochtone delinquenten moet men wijzen op hun individuele verantwoordelijkheid en hen losmaken uit hun slachtofferpositie.

- Naar politie toe dient in de opleiding en in de voortgezette vorming, gewezen te worden op fundamentele cultuurverschillen. In de politie- en magistratenopleiding moet een specifiek onderdeel worden gericht op culturele delicten, daar de kennis hieromtrent miniem is.

- Het is uitermate belangrijk dat het opsporingsbeleid afgestemd is op het vervolgingsbeleid om onder meer frustratie en energieverspilling van politiemensen te vermijden.